ความแตกต่างของงานออดิทในอุตสาหกรรม

ความแตกต่างของงานออดิทในอุตสาหกรรมการผลิตเพื่อการส่งออก: มุมมองเชิงมาตรฐาน ISO
งานออดิทในภาคการผลิตมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพสินค้าและระบบการบริหารจัดการของโรงงาน โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมที่มีความซับซ้อนสูง เช่น อุตสาหกรรมยานยนต์ เครื่องมือแพทย์ หรือชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับการส่งออกนั้น งานออดิทสามารถแบ่งออกได้เป็นสองประเภทหลัก คือ การออดิทเพื่อผลิตสินค้า (Production Audit) และ การออดิทเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล (Standard Compliance Audit) ซึ่งทั้งสองรูปแบบมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งในแง่วัตถุประสงค์ ขอบเขตการตรวจสอบ และมาตรฐานอ้างอิงที่ใช้


1. ออดิทเพื่อผลิตสินค้า (Production Audit)
ออดิทประเภทนี้มักใช้ในอุตสาหกรรมยานยนต์หรือชิ้นส่วนประกอบ โดยเฉพาะเมื่อมีการว่าจ้างผลิต (Contract Manufacturing) จากคู่ค้ารายใหญ่ จุดประสงค์คือ การพิสูจน์ศักยภาพของกระบวนการผลิตจริง ว่าสามารถรองรับการผลิตตามสเปคของลูกค้าได้อย่างต่อเนื่องและมีคุณภาพ

ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่:

Trial Out Audit: การทดสอบการผลิตเบื้องต้นในปริมาณน้อย เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของแบบ (Design Validation) ความแม่นยำของเครื่องจักร และความพร้อมของกระบวนการ
Pilot Production Audit: การตรวจสอบการผลิตในระดับนำร่อง เพื่อยืนยันว่า Process Flow, Work Instruction และ Control Plan ที่วางไว้สามารถนำไปใช้จริงได้
Mass Production Trial Audit: การจำลองการผลิตเชิงปริมาณ (Pre-Mass Production) เพื่อทดสอบความสามารถของสายการผลิตว่ารองรับการผลิตจริงในเชิงพาณิชย์ได้หรือไม่
มาตรฐานที่มักอ้างอิงในการตรวจสอบประเภทนี้ เช่น IATF 16949:2016 (สำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์) ซึ่งเน้นระบบการบริหารคุณภาพที่รวมถึง Production Part Approval Process (PPAP), Advanced Product Quality Planning (APQP) และ Process Capability (Cp, Cpk Analysis) เพื่อให้มั่นใจว่าสายการผลิตสามารถรักษาความสม่ำเสมอของคุณภาพได้


2. ออดิทเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล (Standard Compliance Audit)
ออดิทประเภทนี้มุ่งเน้นการยืนยันว่าโรงงานมีระบบบริหารจัดการคุณภาพที่ สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ที่ใช้เป็นเกณฑ์กลางในระดับโลก ไม่ใช่เพียงการผลิตสินค้ารายงานลูกค้า แต่เป็นการสร้างระบบที่มั่นคงและตรวจสอบได้

มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่:

ISO 9001:2015 Quality Management Systems (QMS): มาตรฐานทั่วไปที่ใช้ในอุตสาหกรรมทุกประเภท เน้นความพึงพอใจของลูกค้าและการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
IATF 16949:2016 Automotive QMS: ใช้เฉพาะในอุตสาหกรรมยานยนต์ โดยเพิ่มเติมข้อกำหนดจาก ISO 9001 และเชื่อมโยงกับ Core Tools เช่น FMEA, MSA, SPC
ISO 13485:2016 Medical Devices QMS: ใช้กับการผลิตเครื่องมือแพทย์ เน้นความปลอดภัย การสอบกลับ และการควบคุมความเสี่ยง
GMP / ISO 22000 / FSSC 22000: ใช้กับอุตสาหกรรมอาหารและยา เน้นการควบคุมสุขลักษณะ กระบวนการผลิต และการจัดการความเสี่ยง
สิ่งที่ตรวจสอบ ได้แก่ ระบบการควบคุมคุณภาพเอกสาร (Document Control), การสอบกลับวัตถุดิบ (Traceability), การจัดการข้อบกพร่อง (Nonconformity & CAPA), รวมถึงการวิเคราะห์และปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement) ตามหลัก PDCA (Plan-Do-Check-Act Cycle)


3. ความแตกต่างเชิงวิชาการ
เมื่อเปรียบเทียบทั้งสองประเภท จะเห็นความแตกต่างดังนี้:

Production Audit มุ่งที่ ความสามารถของสายการผลิตจริง ว่าสามารถทำงานได้ตรงตามข้อกำหนดทางเทคนิคและปริมาณที่คู่ค้ากำหนด
Standard Compliance Audit มุ่งที่ ระบบคุณภาพทั้งองค์กร เพื่อรับรองความน่าเชื่อถือในระดับนานาชาติ และเป็นข้อกำหนดบังคับสำหรับการเข้าสู่ตลาดต่างประเทศ
กล่าวได้ว่า การออดิทเพื่อผลิตสินค้า คือการทดสอบศักยภาพเชิงปฏิบัติ (Practical Capability) ขณะที่การออดิทเพื่อมาตรฐานสากล คือการสร้างหลักประกันเชิงระบบ (Systematic Assurance)


4. บทสรุป
ในมุมมองเชิงวิชาการ งานออดิททั้งสองประเภทถือเป็น กลไกที่เสริมกัน โดยงานออดิทเพื่อผลิตสินค้าเป็น เกณฑ์ยืนยันเชิงปฏิบัติ ที่ลูกค้าใช้ตัดสินใจในการสั่งผลิตจริง ส่วนงานออดิทเพื่อมาตรฐานสากลเป็น เกณฑ์ยืนยันเชิงระบบ ที่ทำให้โรงงานมีสิทธิ์เข้าสู่ตลาดโลกได้อย่างถูกต้อง

การผสมผสานทั้งสองรูปแบบเข้าด้วยกัน คือสิ่งที่ทำให้โรงงานสามารถตอบโจทย์ทั้งในมิติ การยอมรับของคู่ค้า (Customer Acceptance) และ การยอมรับในระดับสากล (International Compliance) ได้อย่างยั่งยืน